احکام حج ، تقلید
من تا الان مرجع تقلید نداشته ام آیا اعمال من قبول بوده یا خیر؟
پاسخ – اصل مسئله این است که انسان در احکام دینی یا باید مجتهد باشد یعنی خود او صاحب نظر بوده و بتواند احکام و مسائل دینی را از منابع استخراج کند . یا اگر در آن حد نیست به نظر افراد عالم ، دانشمند ، مرجع تقلید ، مجتهد آن هم مجتهد جامع الشرایط مراجعه کند . اما اگر کسی مدتی نماز خوانده ، روزه گرفته و اعمالی را انجام داده و بعد متوجه شده که باید مرجع تقلید داشته باشد و به سراغ رساله ی عملیه ی مرجع تقلید و فتوای او رفته است . گفته اند اگر اعمالی را که انجام داده مطابق فتوای آن مرجع تقلید صحیح باشد و یا قبل از این مرجع تقلید فرد دیگری بوده که اعمال او مطابق با فتوای آن او درست بوده است . یا اینکه موافق با احتیاط و یا واقعیت بوده است که البته به دست آوردن آن یک مقدار سخت است .  فرد باید در حال حاضر رساله ی مرجع تقلید موجود را نگاه کند ، اعمالی را که تا الان انجام داده اگر مطابق با فتوای او صحیح و درست بوده دیگرنیاز به اعاده و قضا ندارد . اما آن اعمالی را که صحیح نیست باید دوباره انجام دهد .

 
33 – اگر ملکی از پدر به ارث رسیده باشد اما فروش نرفته باشد آیا حج به شخص واجب است یا خیر؟ (حج)
پاسخ – اگر این شخص از جهات دیگر استطاعت مالی ندارد ، یعنی غیر از این مال ارثی اموالی ندارد که بتواند به مکه برود و این ملک نیز به ارث رسیده اما فروخته نشده است در اینجا دو فرض وجود دارد . یک- زمانی است که فرد می تواند آن ملک را بفروشد یعنی  الان آن را درست می خرند و از بابت آن ضرری نمی کند ، در این صورت باید آن را بفروشد و مکه برود و یا ثبت نام کند تا بعداً نوبت او شود .  اما اگر بخواهد الان آن ملک را بفروشد     نمی خرند و یا اینکه هنوز آن را تقسیم نکرده اند به گونه ای که ایشان بتواند سهم خود را بفروشد و یا اگر بخواهد بفروشد به قدری آن را ارزان می خرند که خیلی ضرر می کند در این صورت فعلاً به این شخص حج واجب نیست
55 – آیا کسانی که شوهران شان فوت کرده اند یا شهید شده اند می توانند اعمال حج تمتع را انجام بدهند ؟
پاسخ – بله این به توانایی جسمی و استطاعت مالی خودشان برمی گردد و اگر می توانند واجب است که این کار را انجام بدهند . در کتابهای فقهی آمده است که خانم باید امنیت داشته باشد یعنی وقتی برای اعمل حج می رود امنیت داشته باشد که در کشور ما کاروان ها با مدیریت خاصی افراد را به حج می برند و از این جهت مشکلی نیست . در کتابهای فقهی مطرح شده است که خانم باید با یک مرد محرمی به حج برود . این هم به امنیت بر        می گردد . پس اگر خانم مستطیع شد و راه باز بود و می توانست اعمال حج را به جا بیاورد حج بر او واجب است . اگر می داند که امن و امان است و می تواند با کاروان برود و اعمال را انجام بدهد  نیازی به محرم هم ندارد . اگر خانمی مستطیع شده ولی شوهرش هنوز مستطیع نشده و خانم نمی تواند صبر کند تا شوهرش هم مستطیع بشود می تواند به حج برود و اعمال را انجام بدهد .
138 – آیا می توان مرجع تقلید خانوادگی داشت ؟
پاسخ – ما مرجع تقلید خانوادگی مثل پزشک خانوادگی نداریم . اگر منظورشان این است که همه ی اهل خانواده می توانند از یک مرجع تقلید کنند ، باید بگوییم : بله می توانند این کار را انجام بدهند . حالا اگر پدر و مادر از یک مرجع ، تقلید می کنند و کوچکترها را هم راهنمایی کرده اند که از آن مرجع تقید کنند ، اگر فرد شک ندارد می تواند این کار را انجام بدهد ولی اگر فرد شک دارد که این مرجعی که پدر و مادر به او معرفی کرده اند جامع الشرایط است یا خیر ، خودش باید تحقیق بکند که آن مرجع جامع الشرایط هست یا خیر .
352 – آیا شنیدن فتوای مرجع تقلید از طریق تلفن حجیت دارد ؟
پاسخ – اگر کسی تلفنی جواب شما را می دهد یا پیامکی جواب شما را می دهد یا فتوا را دفتر مرجع تقلید اعلام کرده است ،شما می توانید به آن فتوا عمل کنید .
420 – تازه به سن بلوغ رسیده ام . چگونه مرجع تقلید انتخاب کنم ؟
پاسخ – مراجع تقلید مشخص هستند . شما می توانید از افراد آگاه بپرسید و هرکدام که جامع الشرایط هستند انتخاب کنید و در احکام شرعی از آنها پیروی کنید . شما می توانید از پدر و مادر خودتان هم کمک بگیرید.
475 -آیا کسی که حاجی شده است واجب است که هرسال قربانی بدهد ؟ ( حج )
پاسخ – خیر . این واجب نیست و مستحب است .
497 – اگر مرجع تقلید ما فوت کند ، آیا ما باید سریعا به مرجع تقلید زنده مراجعه کنیم  ؟
پاسخ – اگر مدتی بگذرد و شخص مرجع تقلید زنده انتخاب نکند در واقع دارد بدون تقلید زندگی می کند . باقی ماندن بر فتوای میت هم باید بر استناد فتوای مجتهد زنده باشد . اگر مرجع تقلید انسان فوت کرد انسان باید از مرجع زنده تقلید کند . اگر مجتهد زنده فتوایش این بود که می توان بر مجتهد مرده باقی ماند ، انسان می تواند بر تقلید همان مجتهد مرده باقی بماند .  بعضی از مراجع واجب می دانند که انسان بر مرجع تقلید  مرده ی اعلم باقی بماند .
541 – فرد چهل ساله ای که تابحال مرجع تقلید نداشته است و نمی دانسته ، آیا باید تمام اعمالش را دوباره انجام بدهد ؟ 
پاسخ – نماز و روزه ای که این فرد انجام می دهد اگر بر اساس فتوای مرجع تقلید الان ایشان باشد اعمالش درست است اما اگر می بیند اعمالش به فتوای این مرجع صحیح نیست ولی این اعمال به فتوای مراجع قبلی مثل امام خمینی یا آیت الله گلپایگانی درست باشد اعمالش درست است . اگر اعمالی مستحب بوده و ایشان واجب آن عمل را انجام داده است که بهتر است و اگر اعمالی موافق احتیاط باشد آن هم درست است . اگر اعمالی نه با فتوای مرجع فعلی و نه با مراجع سابق نه با احتیاط مطابق باشد این گونه اعمال را باید دوباره انجام بدهد .
577 – پدر من فوت کرده است و الان وقت حج تمتع پدرم فرارسیده است ولی او چند دختر و پسر دارد . حج ایشان به کدامیک تعلق می گیرد ؟
پاسخ – اگر حج بر پدر شما واجب شده باشد باید از اموال او حج را برایش بجا بیاورید . اگر حج واجب نشده باشد ولی وصیت کرده است که حج او را به جا بیاورند باید از ثلث مال او حجش را بجا بیاورند . اگر در وصیت ، فرد خاصی را برای حج مشخص کرده باشد باید همان شخص حج را انجام  بدهد .اگر ایشان فرزند صغیر داشته باشند نمی توانند از حق صغیر حج بجا بیاورند ولی اگر دیگران از سهم خودشان اجازه بدهند ، اشکالی ندارد . اگر شخص وارث صغیر ندارد ، این بستگی به ورثه دارد که کدامیک برای پدر حج بجا بیاورند .
587 – در ایام حج ، دیوارهایی که مردم به آن سنگ می زنند در سابق ستون جمره بوده و الان دیوار است . سآیا این اشکال ندارد ؟
پاسخ – جمره به معنای ستون نیست . حتی اگر این دیوار و ستون ها را هم خراب بکنند ، باز مردم باید به همان محل سنگ بزنند . فتوای مشهور فقها این است که حجاج باید جای جمره ی سابق را سنگ بزنند که تقریبا وسط می شود .
588 – در ایام حج آیا حجاج با این حوله ها می توانند مراسم را ا نجام بدهند ؟ آیا این کار حج سخت نیست ؟
پاسخ – خیر سخت نیست . در عمره مفرده آقایان چند ساعتی بیشتر در این لباس نیستند . کسانی هم که جح تمتع انجام می دهند قبل از آن ، یک عمره انجام داده اند که با پوشیدن این لباس آشنا  شده اند . از روز هشتم تا ظهر دهم ، این لباس تن حجاج است . البته در تمام مدت نباید حوله تن آنها باشد و می توانند مدتی آنرا بردارند ولی نباید تمام مدت لخت بمانند و آنرا بطور کلی کنار بگذارند .
589– شخصی بعد از عمره ی مفرده متوجه می شود که طواف او اشکال داشته است . تکلیف چیست ؟( حج)
پاسخ – اگر فرد خودش در مکه باشد و متوجه بشود که طواف او اشکال داشته است باید طواف را دوباره انجام بدهد ولی بعضی از فقها می فرمایند : فرد اعمال سعی و تقصیر و ... را هم باید دوباره انجام بدهد . بعضی ها می فرمایند که اگر فرد اعتقاد به صحت اعمال سعی و تقصیر دارد نیازی نیست که دوباره آنها را انجام بدهد . حالا اگر فرد از مکه بازگشته و امکان ندارد که خودش اعمال را انجام بدهد باید نائب بگیرد . شک بعد از اعمال حج اعتباری ندارد . مثلا فرد الان شک می کند که سال پیش یا دو ماه پیش اعمالش درست بوده یا خیر ، این شک اعتباری ندارد .
590 – اگر کسی برای بار دوم به حج برود ، آیا باید موهایش را کوتاه کند ؟
پاسخ – در روز عید قربان باید حجاج سر را با تیغ یا وسیله ای مثل تیغ بتراشند یا موهایشان را کوتاه کنند . فقهاء فرموده اند :کسی که برای اولین بار به حج می رود باید موهایش را بتراشد ولی اگر برای بار دوم باشد واجب نیست . بعضی فرموده اند : اگر فرد برای بار اول به نیابت کسی حج رفته باشد و بار دوم برای خودش به حج رفته باشد باید موهایش را بتراشد . البته تراشیدن مو افضل است حتی برای کسی که سابقه ی تقصیر دارد . 
604 – آیا افرادی که حاجی می شوند در سالهای بعد حتما باید قربانی بدهند ؟ ( حج)
پاسخ – یکی از اعمال حج تمتع قربانی کردن است . ( اگر برای کسی قربانی پیدا نشد جایگزین آن روزه گرفتن است ) . در بعضی مناطق مرسوم است افرادی که به مکه رفته اند در سالهای بعد در روز عید قربانی ، حیوانی ( شتر ،گاو، گوسفند ) را ذبح می کنند  و به مردم می دهند . این کار واجب نیست ولی مستحب است و ثواب زیادی هم دارد .
611 – اگر انسان در عرض یک سال پول عمره را جمع کند ، آیا به این پول خمس تعلق می گیرد ؟
پاسخ – همیشه واجب بر مستحب مقدم است . خمس واجب است و عمره مستحب . اگر کسی از درآمدش پولی را پس انداز کرد تا به عمره برود و سر سال خمسی او فرا رسید ، باید خمس این پول را بپردازد حتی اگر نتواند با بقیه پول به عمره برود زیرا عمره مستحب است . اگر پول از در آمد نباشد و یا هدیه باشد بعضی از فقها می فرمایند که این پول خمس ندارد .
612 – مادر بزرگ من دو تا خانه دارد که برای ورثه است . آیا به او حج واجب است ؟
پاسخ – اگر این خانه برای ورثه است و فقط دست مادر بزرگ است ، ایشان مستطیع نیستند ولی اگر خانه مال خودشان باشد و ایشان توان مالی و جسمی هم داشته باشند حج بر ایشان واجب است . 
635 – اگر بعد از سفر حج به یکی از اعمال خودمان در حج شک کنیم ، آیا حج ما باطل است ؟
پاسخ – خیر ،باطل نیست  . این شک ها اعتباری ندارد . اگر در حج و عمره یکی از اعمال باطل بود کل حج یا عمره باطل نمی شود. و فقط باید همان عمل را دوباره انجام داد . پس باید همان نقص و کاستی را جبران کرد .
679 – من یک مرجع را که کتابش در دسترس من بود برای رفع تکلیف انتخاب  کرده ام . من تحقیق خاصی نکرده ام و حتی عمل خودم را با قتواهای ایشان تطبیق     نمی دادم . آیا تمام اعمال من اشکال دارد؟
پاسخ – خیر .تمام اعمال شما اشکال ندارد. تحقیق در مورد مرجع تقلید ،شهادت دو تا شهود ، شهرت بین اهل خبره یا اطمینان شخصی ، طریقیّت دارد . اگر کسی که اهل خبره هم نبود و به شما گفت که از فلانی تقلید کن و شما هم مقلد او شدید، این کار شما اشکالی ندارد زیرا ایشان مرجع تقلید است و شما می توانید از او تقلید کنید . طرق ذکر شده برای انتخاب مرجع موضوعیت ندارد یعنی راهی است برای رسیدن به آن مطلوب ( شناخت مرجع جامع الشرایط ) . پس اگر اعمال گذشته مطابق فتوای ایشان بوده ، صحیح است ولی اعمالی که مطابق فتوای ایشان نبوده است ، شما باید آنها را اعاده یا قضا کنید . ممکن است که شما به این نتیجه رسیده اید که ایشان جامع الشرایط نبوده اند ، در این صورت شما باید اعمال گذشته را طبق مرجع تقلیدی که الان از او پیروی       می کنید تطبیق بدهید . معمولا تفاوت فتوا خیلی کم و جزئی است . در مسائل اساسی اختلاف نظر وجود ندارد .
704 – آیا ما می توانیم از مرجع تقلید خودمان که الان فوت کرده است تقلید کنیم ؟
پاسخ – وقتی مرجع تقلید ما از دنیا رفت ، ما باید از یک مجتهد جامع الشرایط زنده تقلید کنیم . اگر فتوای مجتهد انتخاب شده بر این بود که بقا بر تقلید میت مرده جایز است شما      می توانید از آن مرجع تقلید کنید ولی اگر این مجتهد بقا بر تقلید میت مرده را جایز    نمی داند شما باید از همین مجتهد زنده تقلید کنید . 
825 – کسی که حج مقبول دارد گناهانش بخشیده می شود ، آیا قضای نماز هم بخشیده می شود؟
پاسخ – خیر . اگر کسی نماز و روزه ی قضا دارد باید آنرا بجا بیاورد. اینها تکلیف است و باید بجا آورده شود. در ایام حج فرصت خوبی است که در مسجدالنبی یا مسجدالحرام نمازهای ده هزار ثوابی بخوانید و نمازهای قضای خودتان را بجا بیاورید . 
849 – من اول یک مرجع تقلید داشتم . بعد فهمیدم که مرجع اعلم تری هم هست و ایشان را انتخاب کرده ام . آیا تقلید من درست است ؟
پاسخ – از جمله شرایط مرجع تقلید اعلم بودن است . یعنی مجتهد در استنباط احکام شرعی از منابع آن دانش بیشتری داشته باشد و قوی تر باشد . در مورد اعلم بودن یا انسان باید خودش یقین کند یا از دو عادل اهل خبره بشنود که فلانی مجتهد اعم است یا اینکه فردی در حوزه علمیه قم به اعلمیت معروف است و همین کافی است . پس اگر شما یقین پیدا کرده اید اشکالی ندارد. انسان زمانی می تواند مرجع تقلید خودش را تغییر بدهد که بفهمد مجتهد دیگری اعلم تر است یا اینکه متوجه بشود که فردی که از او تقلید می کند جامع الشرایط نیست .
877 – برای انتخاب مرجع تقلید چه شرایطی لازم است و چگونه باید مرجع را انتخاب کرد ؟
پاسخ – شرط های اساسی انتخاب مرجع یکی این است که آن مرجع عادل ، اعلم یعنی سطح علمش در رشته ی استنباط احکام از دیگران بالاتر باشد و زنده باشد . تقلید کردن یعنی اینکه شما بر اساس فتوای یکی از مجتهدین که زنده هستند عمل کنید . اگر شما  می خواهید اعمال تان بر اساس آموزش دین باشد باید به فتوای این مراجع عمل کنید که آنها این فتواها را بر اساس قرآن و سنت بدست می آوردند . عمل مستند به فتوا را تقلید می گویند . اگر عمل شما مستند به فتوای فقیه جامع الشرایط باشد شما مقلد آن مرجع هستید .

934 – کسی که به نیابت فرد دیگری به مکه می رود و حج بجا می آورد ، آیا فرد هم ثواب هم می برد؟
پاسخ – بله ، آن فرد که به نیابت حج را بجا می آورد ثواب می برد ولی این حج بعنوان حج خودش محسوب نمی شود . زیرا او نائب است . برای این کار توصیه هم شده است .
935 – من مقلد امام بوده ام ولی بعد از فوت ایشان مرجع خودم را عوض کرده ام . آیا  من می توانم مجددا از امام تقلید کنم ؟( مرجع تقلید )
پاسخ – اگر مرجعی که شما از ایشان تقلید می کنید فتوای بقای بر میت را دارند ، شما    می توانید از امام تقلید کنید اما اگر شما مقلد آن آقا شده اید و به فتوای مرجع زنده عمل کرده اید ، دیگر نمی توانید به میت رجوع کنید . مگر در مسائلی که عمل نکرده باشید و فتوای مرجع شما این باشد که می توانید به فتوای میت عمل کنید . شما باید این مسئله را سوال کنید . اصل این است که رجوع از مرجع زنده به مرده جایز نیست .
947 – افرادی که به مکه می روند و حاجی می شوند ، حتما باید در سالهای آینده قربانی بکنند ؟ (حج)
پاسخ – یکی از اعمال حج تمتع قربانی کردن است . در بعضی از جاها مرسوم است کسی که به حج واجب رفته است ، در سالهای بعد ، حیوانی را قربانی می کند و به مردم می دهد . این کار واجب نیست ولی مستحب است و ثواب زیادی دارد .
952 – الان در حج ، ستون جمرات به دیوارهایی تبدیل شده اند که به آن سنگ می زنند. تکلیف حجاج چیست؟ در مورد لباس احرام حجاج توضیحاتی بفرمایید .    
پاسخ – هر دو ستون و دیوار ،جمره است . جمره به معنای ستون نیست . اگر ستون و دیوار را خراب کنند ، باز هم افراد باید به آن محل سنگ پرتاب کنند . الان که این ستون توسعه پیدا کرده است ، فتوای مشهور فقهاء این است که حجاج باید جای جمره را سنگ بزنند یعنی تقریبا وسط می شود .  برخی گفته اند که اگر وسط هم نزنند اشکالی ندارد .
با حوله احرام می شود اعمال حج را انجام داد . آقایانی که عمره ی مفرده بجا می آورند چند ساعت بیشتر در این حوله ها نیستند و کسانی که حج تمتع بجا می آورند ، دو شبانه روز این حوله ها را بر تن دارند . ولی چون قبلا عمره انجام داده اند با پوشیدن این لباس آشنا شده اند. در تمام لحظات نباید لباس احرام تن حجاج باشد ولی آنها نباید مدت زیادی هم لخت بمانند . در مواقعی که لازم باشد می توان لباس احرام را از تن خارج کرد و دوباره آنرا به تن کرد .
 شرایط مستطیع شدن برای حج چیست ؟
پاسخ – استطاعت برای حج ، فقط استطاعت مالی نیست . برای وجوب حج، استطاعت مالی ،بدنی ،طریقی و زمانی لازم است . استطاعت مالی یعنی فرد هزینه ی حج را داشته باشد و آنچه در زندگی مورد نیازش است را داشته باشد و زندگی اش هم می چرخد و وقتی از حج برمی گردد زندگی اش اداره می شود. استطاعت بدنی یعنی اینکه از لحاط بدنی بتواند حج را بجا بیاورد . استطاعت طریقی یعنی اینکه الان بتواند به حج برود. مثلا الان راه حج بسته شده است یا فعلا نوبت فرد نشده است. البته باید ثبت نام را انجام بدهد تا نوبتش بشود. استطاعت زمانی یعنی فرد فرصت رسیدن به حج را داشته باشد . ممکن است که طرف ،زمانی پول بدستش رسیده است که زمان رسیدن به حج امسال را ندارد .
 من از بچگی در ذهنم این بود که مرجع تقلید ما امام خمینی است . آیا در همین حد برای انتخاب مرجع تقلید کافی است ؟
پاسخ – اگر آن زمان از شما می پرسیدند که مرجع تقلید شما کیست یا مقلد چه کسی هستید و شما جواب می دادید امام خمینی حتی اگر مکلف نبودید ، شما مقلد امام بوده اید. شرط تقلید تکلیف نیست.اگر مقلد زنده ی شما بقای بر مرجع مرده را جایز می داند شما می توانید بر تقلید امام باقی بمانید . ولی اگر شما فقط در ذهن تان بوده است و تقلیدی در کار نبوده است یا مرجع زنده شما بقای بر مرجع مرده را جایز نمی داند، شما نمی توانید مقلد امام  باقی بمانید.
اگر حکمی از مرجع تقلید ما سخت باشد آیا ما می توانیم از مرجع تقلید دیگری در مورد آن فتوا تقلید کنیم ؟
پاسخ – اگر فتوا است ما نمی توانیم به مرجع دیگری مراجعه کنیم ولی اگر احتیاط واجب باشد می توانید به مرجع تقلید دیگری که از نطرعلمی مساوی است یا درجه ی پایین تر است ولی از دیگران اعلم است مراجعه کنیم . در فتوا اگر مرجع تقلید اجازه ی عدول از فتوا را به مرجع زنده جایز بداند ، این کار اشکالی ندارد .
 آیا حج عمره هم بر انسان واجب می شود ؟
پاسخ – ما یک عمره ی مفرد و یک حج داریم . در طول سال هر وقت انسان به مکه مشرف بشود می تواند آنرا انجام بدهد. اکثر فقها می فرمایند : حج تمتع است که بر انسان واجب می شود که همراه با عمره مفرده است . اگر کسی توانایی مالی و جسمانی دارد و می تواند به مکه برود مستطیع است و این شخص باید حج بجا بیاورد یعنی در ماه ذی الحجه به مکه برود و عمره را انجام بدهد و در ایام حج ، اعمال حج را بجا بیاورد که این حج تمتع همراه با عمره ی تمتع است . اما حج عمره اعمال کمتری دارد و در تمام طول سال می توان آنرا در مکه انجام داد .
 مرجع تقلید ما فوت کرده است . آیا ما می توانیم همچنان مقلد ایشان باقی بمانیم ؟
پاسخ – بله . بشرطی که شما مرجع تقلید زنده ای داشته باشید که آن مرجع تقلید، بقای بر تقلید میت را اجازه بدهد .یعنی فتوای مرجع تقلید زنده ی شما این باشد که بقای بر میت جایز است .
 من برای رفتن به حج مستطیع هستم ولی الان دیگر ثبت نام نمی کنند . تکلیف من چیست ؟
پاسخ- اگر شما می توانید از طریق قانونی فیش بخرید یا می توانید از طریق کشور دیگری عازم بشوید و توانایی این کار را هم داشته باشید،این کار را انجام بدهید . مثلا اگر خانمی بخواهد از طریق کشور دیگر به حج برود، برایش مشکلاتی ایجاد می شود. و این خانم مستطیع نیست . اگر پول شما به خرید فیش نمی رسد یا هزینه ی آن زیاد است ، شما باید تا زمان ثبت نام صبر کنید . اگر شما با این وضعیت صبر کردید دیگر حج بر گردن شما نیست و اگر با این وضعیت شما از دنیا رفتید، لازم نیست که برای شما حج بجا بیاورند مگر اینکه شما وصیت کرده باشید.
من قبلا از آیت الله لنکرانی تقلید می کردم .الان من چگونه می توانم مرجع تقلید جدید انتخاب کنم و چگونه می توانم با زندگی نامه ی آنها آشنا بشوم ؟
پاسخ – خدا مراجع گذشته را رحمت کند. شما باید یکی از مراجع تقلید فعلی را بعنوان مرجع تقلید خودتان انتخاب کنید . زندگی نامه ی این بزرگان چاپ شده است . مجموعه کتابهایی بنام گلشن ابرار چاپ شده است که زندگی نامه ی مراجع تقلید را هم دارد.
فردی که روی ویلچر است و می خواهد در حج اعمال بین صفا و مروه را انجام بدهد ، آیا فرد دیگری می تواند همزمان که ویلچر را می برم اعمال خودش را هم انجام بدهد ؟ 
پاسخ – فردی که خودش نمی تواند فاصله ی بین صفا و مروه را انجام بدهد، فرد دیگری    می تواند هم عمل سعی خودش را انجام بدهد و هم او را ببرد یا اینکه شخص می تواند کودک را در بغل بگیرد و هم خودش طواف بکند و کودک را هم طواف بدهد.
 کسی که مهریه اش را به شوهرش بخشید ه است ، آیا برای حج مستطیع است ؟
پاسخ -  خیر . اگر شما مهریه تان را بخشیده اید و اموال دیگری ندارید ، مستطیع نیستید.
 اگر در موردی ما نمی دانیم که نظر مرجع تقلید عوض شده است یا خیر ،آیا می توانیم به نظر قبلی عمل کنیم ؟
پاسخ – بله . تا زمانی که شما بر تغییر فتوای مرجع تقلید اطلاع پیدا نکرده اید بر اساس همان فتوای قبلی عمل کنید .
پدر من فوت کرده است و به حج نرفته بود زیرا استطاعت مالی نداشته است . آیا واجب است که فرزندان به نیابت او حج انجام بدهند ؟
پاسخ – چون ایشان در زمان زنده بودن مستطیع نشده اند و حج بر ایشان واجب نشده است و یا حتی ثبت نام کرده و نوبت ایشان نشده است ، بر ورثه واجب نیست که برای ایشان حج بجا بیاروند .مگر اینکه ایشان وصیت کرده باشد و ثلث اموالش بیشتر از حج باشد ولی اگر ثلث اموال کمتر از حج باشد و واجب الحج هم نبوده است ، برای حج اجازه ی ورثه را می خواهد. اگر فرد وارث صغیر نداشته باشد با اجازه ی ورثه خوب است که حجی برایش بجا بیاورند .
 آیا شنیدن فتوا از طریق اینترنت و تلفن حجیت دارد ؟
پاسخ – اگر سایتی که شما از آن استفاده می کنید مورد اطمینان شما باشد یا دفتر مرجع تقلید پاسخگوی سوال شما باشد ، شنیدن فتوا حجیت دارد.
 من کارمند( خانم ) هستم و خرج خانه را می دهم و پس اندازی ندارم . آیا حج بر من واجب است ؟
پاسخ – اگر در زندگی مشترک نیاز است که شما درآمدتان را خرج کنید و پس اندازی ندارید که شما مستطیع بشوید،حج بر شما واجب نیست و نیاز نیست که شما پول هایتان را پس انداز کنید تا مستطیع بشوید  . پس فعلا بر شما حج واجب نیست .
من و مادرم هر دو حج واجب داریم .مادرم امسال مرحوم شده است .وقتی من به سرزمین مکه برسم حج خودم واجب می شود یا حج مادرم ؟
پاسخ – اگر شما با فیش خودتان به مکه می روید و خودتان هم واجب الحج هستید باید حج خودتان را بجا بیاورید ولی اگر هنوز نوبت شما نشده است و این فیش مادر است که ورثه ی به شما اجازه ی آنرا می دهند و شما با فیش مادر به حج می روید ، باید برای مادرتان  حج بجا بیاورید .