سلامت باشید – 3/3/90
دکتر اعظم السادات مهدوی – فوق تخصص زنان نازایی و لاپاراسکوپی
سوال – شما شاهد فرزند دار شدن زوج های زیادی بوده اید لطفاً در این رابطه یک خاطره برای ما تعریف کنید.
پاسخ – فکر می کنم من و همه ی همکاران من که در رشته ی نازایی کار می کنیم قشنگ ترین لحظه ی زندگی ما زمانی است که به ما می گویند تست حاملگی خانمی مثبت شده است . البته با کمک خداوند و کمی دخالت ما . واقعاً لحظه ی زیبایی است و بعد از آن لحظه ی بدنیا آمدن این بچه ها است که بعد از چندین سال نازایی افراد صاحب فرزند می شوند . زمانی که این کودکان متولد می شوند من به همان اندازه ی تولد فرزند خودم خوشحال می شوم . خیلی خوشحال هستم که در این رشته کار می کنم . باز هم من فکر می کنم که بایستی همه تلاش کنیم البته اول با کمک خداوند و بعد با علمی که ما داریم . سعی کنیم همه ی مادران عزیزی که دوست دارند مادر شوند به آرزوی خود برسند .
سوال – به چه میزان نا باروری شایع است ؟
پاسخ – متأسفانه آمار بالا است . طبق تحقیقاتی که در ایران انجام شده حدود بیست درصد زوج ها طعم تلخ نازایی را در طول زندگی خود چشیده اند . یعنی بعد از یک سال زندگی مشترک نتوانسته اند صاحب فرزند شوند. به هر حال بیست درصد آمار بالایی است . شما فکرکنید که جمعیت خانم هایی که ازدواج کرده اند به چه تعداد است که بیست درصد آنها این مشکل را داشته اند . از طرف دیگر چون فرهنگ ما به گونه ای است که خانم ها خیلی علاقه دارند بچه دار شوند . معمولاً بعد از مدت کمی که از زندگی مشترک آنها گذشت یعنی حدود دو یا سه ماه فکر می کنند که باید بچه دار شوند . اگر این مسئله رخ ندهد فوراً به دکترهای مختلف مراجعه می کنند که مبادا ما مشکل نازایی داشته باشیم . از این نظر مراجعین به پزشکان زیاد است .
سوال – به طور مشخص بفرمایید تعریف ناباروری چیست و شما به چه زوجی نا بارور می گویید . چه میزان باید از مدت ازدواج افراد گذشته باشد که آن زوج نابارور خوانده شوند ؟
پاسخ – اگر بعد از یک سال زندگی مشترک یک زوج صاحب فرزند نشدند آن زمان باید نگران باشند و به این زوج نابارور گفته می شود . بنابراین قابل توجه کسانی که تازه ازدواج کرده اند و سن و سالی هم ندارند ، مثلاً حدوداً سن کمتراز سی و پنج سال دارند و بعد از شش ماه صاحب فرزند نشدند نباید نگران باشند . ما انتظار داریم که در ماه اول بعد از شروع زندگی مشترک حدود بیست درصد خانم ها باردار شوند . این درصد به مرور زمان که می گذرد بیشتر می شود . تا اینکه در سال آخر حدود نود درصد خانم ها باردار می شوند . اگر بعد از یک سال این اتفاق نیفتاد این عزیزان باید مراجعه کنند و نگران باشند . البته باید یادآوری کرد که خانم هایی که سن آنها بالاتر از سی و پنج سال است و یا مشکل خاصی دارند مانند عدم تخمک گذاری منظم ، پریود های نامنظم و یا سابقه ی عمل جراحی مسلماً باید زودتر مراجعه کنند . در غیر این صورت نباید نگران باشند . اگر هیچ اتفاقی نیفتاد و مشکلی نبود باید تا یک سال صبر کنند و بعد از یک سال مراجعه کنند .
سوال – اصولاً چرا نا باروری اتفاق می افتد ؟
پاسخ – علل مختلفی دارد . ابتدا من باید فیزیولوژی حاملگی را توضیح بدهم . در هر سیکل یک تخمک آزاد می شود. بعد این تخمک با اسپرمی که داخل رحم آمده است در لوله ی رحمی لقاح پیدا می کند . بعداً به داخل رحم مهاجرت می کند و در آنجا جایگزینی اتفاق می افتد و حاملگی رخ می دهد . به هر دلیلی اگر لوله دچار مشکل باشد ، تخمک گذاری خوب و منظمی وجود نداشته باشد یا تخمک مناسبی نباشد . اسپرم مشکل داشته باشد ، اسپرم نباشد و یا حرکت خوبی نداشته باشد و یا فرم خوبی نداشته باشد حاملگی اتفاق نمی افتد . یا ممکن است رحم دچار مشکل باشد . یا ممکن است همه ی اینها رخ دهد و وقتی که تخم می خواهد در داخل رحم جایگزین شود به دلایلی رحم مشکل داشته باشد و یا بخاطر ناهنجاری جنینی ، فیبروم ، پلیپ ها و غیره جایگزینی به خوبی صورت نگیرد. در این صورت نیز ما نازایی داریم . بنابراین تک تک این ارگان ها در نازایی مهم است .
سوال – شایع ترین علت ناباروری چیست ؟
پاسخ – حدود سی درصد موارد مربوط به علل خانم ها است . حدود بیست درصد مشکل آقایان هستند . در بقیه ی موارد یا هردو با هم مشکل دارند و یا نازایی به علل ناشناخته است . شایع ترین علل نازایی در خانم ها تخمک گذاری نا منظم و یا عدم تخمک گذاری است. از شایع ترین علت ها سندروم پلی کیستیک تخمدانی است . چون این سندروم شایع است و مخصوصاً در ایران متأسفانه یک مقدار آمار بیشتر از کشورهای دیگر است باید در خصوص آن توضیح دهم . اینها خانم هایی کمی چاق هستند که موهای زاید روی صورت دارند . پریود های نامنظم دارند . یا پشت سر هم پریود می شوند و یا اصلاً پریود نمی شوند . در این صورت در این خانم ها ما تخمک گذاری نداریم و چون این مسئله رخ نمی دهد در نتیجه حاملگی اتفاق نمی افتد . بنابراین من به خانم ها مخصوصاً دخترخانم های جوان می گویم که از شایع ترین علل نازایی در خانم ها همین سندروم پلی کیستیک تخمدانی و تخمک گذاری های نا منظم است که متأسفانه آمار آن در ایران بیشتر است . من باید توصیه کنم اگر دخترخانمی دچار این مشکل شده است باید با کارهایی مانند ورزش ، رعایت رژیم غذایی ، نخوردن فست فود ها و نوشابه ها جلوی پیشرفت آن را بگیرد . خوردن این چیزها افراد را مستعد دیابت می کند. این بیماران معمولاً استعداد زیادی برای ابتلا به دیابت دارند . در نتیجه بعداً دچار عارضه ی نازایی نشوند .
سوال – یک دختر خانم از کجا می تواند متوجه شود که تخمک گذاری او نامنظم است ؟
پاسخ – وقتی که پریود منظمی دارد یعنی تخمک گذاری دارد . گاهی ممکن است سه یا چهار روز و یا تا یک هفته عقب و جلو شود که مسئله ای نیست . ولی اگر این بیشتر شد و یا اینکه مقدار خونریزی شدید باشد ، طول بکشد و یا اصلاً پریود نشود در این مواقع باید شک کنیم که این بیمار امکان دارد مشکل داشته باشد . در این صورت با وسایل تشخیصی مانند سونوگرافی یا معاینه ی بالینی مشخص می شود . همانطور که گفتم این خانم ها معمولاً موهای زائد دارند . چاقی موضعی دارند و شکم این افراد چاق تر است . در این صورت می تواند متوجه این بیماری شد . دخترخانم ها باید به ورزش خیلی اهمیت دهند . متأسفانه ما خصوصاً در سنین نوجوانی زیاد به ورزش اهمیت نمی دهیم . ورزش می تواند جلوی این بیماری را بگیرد و یا حتی اگر این بیماری بوجود آمد می توان با ورزش علائم آن را خیلی کمتر کرد . این بیماری معمولاً در سن تولید مثل و زمانی که یک خانم آماده ی حاملگی است رخ می دهد . هر چقدر سن بالاتر برود میزان نازایی بیشتر می شود . مخصوصاً اگر خانمی این علائم ، پرمویی ، چاقی ، پریود نامنظم را دارد و ازدواج کرده است باید زودتر برای حاملگی اقدام کند چون ممکن است مشکل نازایی داشته باشد . در نتیجه بهتر است این خانم ها در سنین پایین تر حامله شوند که مسلماً ما بیشتر می توانیم به آنها کمک کنیم .
سوال – بهترین زمان بارداری برای یک خانم چه زمانی است ؟
پاسخ – طبق آماری که اخیراً در ایران داده شده بهترین زمان بارداری بین سنین بیست تا بیست هفت سال گزارش شده است. مسلماً بالاتر از سی یا سی و پنج سال یک مقدار افت خواهد کرد و در چهل سالگی یک افت شدید خواهد داشت .
سوال – چه علل دیگری می تواند باعث نازایی شود ؟
پاسخ- غیر از تخمک گذاری ما عوامل مربوط به آقایان داریم که متخصصین مربوطه باید در خصوص آن صحبت کنند . در مورد خانم ها لوله های رحمی هستند که مهم است و بعد از تخمک گذاری لقاح در این لوله انجام می شود. به هردلیل این لوله مسدود باشد ، مثلاً عفونت ها . این عفونت ها بسیار شایع است و باید خانم ها آن را جدی بگیرند. باید در مورد آن درمان به موقع انجام شود تا از دستگاه تناسلی پایین به سمت بالا نرود که لوله ها را درگیر کند . خانم ها باید چکاب دوره ای خود را داشته باشند . عفونت ها حتی ممکن است به صورت خاموش ایجاد شود و لوله ها را مسدود کند . روش تشخیص مسدود بودن لوله ها را من خدمت شما خواهم گفت . از عوامل دیگری که ممکن است لوله ها را درگیر کند چسبندگی های اطراف لوله های رحمی است . بصورتی که فرد سابقه ی یک عمل جراحی را داشته است . من بازهم به خانم ها گوشزد می کنم که اگر سابقه ی آپاندیسیت داشته اید و آن داخل شکم پاره شده و چرک داخل شکم شده است و جراح به شما چنین گزارشی را داده است و شما عمل شده اید . احتمال دارد که دچار مشکل لوله ای از مواردی که چسبندگی اطراف لوله ی رحمی است شده باشد . بنابراین اگر ازدواج کرده اید باید زودتر به فکر حامله شدن باشید . چرا که در برخی از مواقع ممکن است که ما نتوانیم این چسبندگی را آزاد کنیم و بیمار را به سمت لقاح مصنوعی و تشکیل جنین در آزمایشگاه سوق بدهیم . در این موارد اگر سن خانم ها پایین تر باشد بهتر به درمان جواب می دهد . از عوامل دیگری که ممکن است مشکل لوله ای ایجاد کند آندومتریوز است . آن هم ممکن است از نوعی باشد که لوله ها را مسدود کند . آندومتریوز تقریباً یک بیماری ناشناخته است اما شیوع آن بالا است . مخصوصاً در خانم های ایرانی به این دلیل که دیر به پزشک مراجعه می کنند . خانم هایی که دردهای پریودی بسیار شدید دارند باید به این مسئله شک کنند که ممکن است آندومتریوز داشته باشند . مخصوصاً دردی که در تمام طول مدت پریود ادامه دارد . یا لکه بینی های بعد از پریود دارند . گاهی این آندومتریوز آنقدر شدید است که باعث چسبندگی های اطراف لوله های رحمی می شود . خود آندومتریوز در واقع بازگشت خون قاعدگی است که در آن منطقه چسبندگی هایی را ایجاد می کند . این چسبندگی ها اگر اطراف لوله های رحمی باشد لوله نمی تواند کار کند و ما مشکل نازایی را خواهیم داشت . درخصوص لوله ها اینکه ما چطور تشخیص دهیم که لوله مشکل دارد . با استفاده از عکس رنگی می توان تشخیص داد . که علت آن می تواند بر اثر عفونت ، یا چسبندگی های بعد از جراحی به دنبال آندومتریوزباشد . با همان عکس ما متوجه می شویم که آیا قابل درمان است و می توان از آن لوله استفاده کرد و با عمل جراحی آن را باز کرد یاخیر . در این قسمت مسلماً لاپاراسکوپی در بازکردن این لوله کمک کننده است . یا اینکه این لوله مشکل دارد و نمی توان هیچ کمکی کرد . مثلاً فرد در عفونت های بسیار شدید دچار گشادی بیش از حد لوله ها شده و لوله ها فانکشن خود را کاملاً از دست داده است . در این صورت ما مجبور هستیم مریض را به سمت لقاح مصنوعی یا میکرواینژکشن راهنمایی کنیم . به هرحال الان علم توانسته به این مسئله کمک کند که کسی که لوله ندارد تخمک از خانم گرفته شود و با روش لقاح مصنوعی در آزمایشگاه جنین تشکیل شود و در داخل رحم گذاشته شود . بنابراین جلوگیری از عفونت های شدید و حاد با مراجعه ی به موقع به پزشک کمک کننده است . اگر علائمی از آندومتریوز که شامل دردهای شدید زمان قاعدگی دارند باید زود مراجعه کنند تا این بیماری پیشرفت نکند و بتوان آن را درمان کرد .
سوال – شش سال است که من ازدواج کرده ام اما بچه دار نشده ام . از آمپول و قرص نیز استفاده کرده ام . در سونوگرافی تشخیص دادند که سه تخمک آماده دارم اما جواب نگرفتم . اگر آی یو آی انجام دهم جواب می گیرم یا خیر ؟
پاسخ – متأسفانه شرح حال ایشان کامل نیست . سن و سال خود را ننوشته اند و همینطور ذکر نکرده اند که چه مشکلی دارند ولی همینکه با پنج عدد مریونال سه تخمک دارند خیلی خوب است . چرا که می توانند با آمپول تخمک های خوبی برای ایشان ایجاد کرد . ولی مشخص نیست که وضع لوله ی ایشان چطور است البته حتماً خوب بوده که برای ایشان آمپول شروع کرده اند . اینکه همسر ایشان در چه وضعی است نیز مشخص نیست . اما اینکه شش سال است ازدواج کرده اند و بچه دار نشده اند باید جدی بگیرند . معمولاً پلان های درمان ما براساس علائم بیماری است . ولی اگر این خانم تخمک گذاری های منظمی ندارندو پزشک با آمپول برای ایشان تخمک گذاری ایجاد می کند ، اگر آی یو آی انجام دهند معمولاً بهتر جواب می دهد . خصوصاً در مواردی که سندروم پلی کیستیک تخمدانی هستند. در آی یو آی ما کار غیر طبیعی انجام نمی دهیم . تخمک های مناسبی را که با همین آمپول ها ایجاد کردیم ، اسپرم های خوب را شستشو می دهیم و داخل رحم می گذاریم . شاید بهتر است که با آی یو آی جواب بگیرند چون شش سال است که نازایی دارند . با توجه به اینکه این خانم حتماً در طول این شش سال داروهایی مانند کلومیفن را مصرف کرده اند . حالا اگر واقعاً لوله ها مشکلی ندارد ، چون برای آی یو آی حتماً باید لوله ها سالم باشد . در این صورت بهتر است که این خانم این کار را انجام دهند .
سوال – من از سه ماه بعد از ازدواج قرص سیپروترون استفاده کرده ام . الان پنج ماه است که استفاده نمی کنم آیا از عوارض این دارو نازایی است یا خیر ؟
پاسخ – این دارو از نوع قرص های جلوگیری است و هیچ عارضه ی نازایی ندارد . نباید نگران باشند و اگر مشکلی نداشته باشند و اقدام کنند حتماً باردار خواهند شد .
سوال – من یک سال بعد از ازدواج با یک بسته کلومیفن باردار شدم . اما پنجاه و پنج روز بعد سقط شد . الان سه سال گذشته که هنوز حامله نشده ام . دکترهای زیادی رفته ام اما نتیجه نگرفته ام چون تشخیص های آنها متفاوت است. به من گفته اند که باید لاپاراسکوپی شوم . من با پروژسترون پریود می شوم . موهای من به علت مصرف زیاد دارو در حال ریزش است . ضمناً بیست و چهار سال سن دارم .
پاسخ – علائمی که این خانم گفتند یکی ریزش مو بود . تخمک گذاری نامنظم ، چون با پروژسترون پریود می شوند و اینک با کلومیفن باردار شده اند . یعنی بدون دارو نتوانسته اند حامله شوند . و اینکه ایشان جنین خود را سقط کرده اند . تمام این این علائم نشانه ی یک بیماری است که آن سندروم پلی کیستیک تخمدانی است . این مسئله می تواند باعث سقط ، نازایی ، ریزش مو و پریود های نامنظم و تخمک گذاری های نامنظم شود . با توجه به طول مدت نازایی اگر لاپاراسکوپی را به ایشان پیشنهاد کرده اند آن هم یک نوع درمان است . کمکی که لاپاراسکوپی به اینگونه خانم ها که تخمک گذاری نامنظم دارند می کند، این است که با این روش چند نقطه از تخمدان سوزانده می شود . این کار باعث می شود که بعد از آن تخمک گذاری خود بخود اتفاق بیفتد . ما موارد زیادی مشابه این خانم داریم که در ماه بعد از لاپاراسکوپی باردار شده اند . اگر این خانم با درمان های دارویی نتوانسته اند حامله شوند و پزشک لاپاراسکوپی را پیشنهاد داده می تواند یک روش درمان باشد .
سوال – علت اینکه هر پزشکی یک تشخیص می دهد چیست ؟
پاسخ – به هر حال نظر ها متفاوت است . برخی از پزشکان می گویند که لاپاراسکوپی کنند به این علت که بیمار خوبخود حامله شود . برخی نیز می گویند اگر این خانم با چنین مشخصاتی مراجعه کرد به سمت آی یو آی برویم . حداقل سه بار برای ایشان با آن آمپول های خاص آی یو آی انجام شود که تخمک گذاری انجام گیردو بعد از آن حاملگی رخ دهد . به هر حال فکر نمی کنم در تشخیص تفاوت وجود داشته باشد . بیماری مشخص است و با معاینات پاراکلینیکی می توان تشخیص داد . با سونوگرافی می توان وضعیت تخمدان را تشخیص داد ، اینکه شکل ظاهری شبیه سندروم پلی کیستیک تخمدانی است و علائم کمک کننده است . اما روش درمان متفاوت است . نمی توان گفت که بهترین روش درمان چیست . به هرحال برای هر مریضی الگوی سونوگرافی متفاوت است و می توان با توجه به آن تصمیم گرفت .
سوال – آیا می توان از نازایی پیشگیری کرد؟
پاسخ – همانطور که گفتم اگر عفونتی باعث انسداد لوله ی رحمی شود ، باید جلوی عفونت گرفته شود . معمولاً آپاندیسی که پاره شده باشد در مرحله ی حاد باعث چسبندگی اطراف لوله ی رحمی می شود باید جلوی این مشکل گرفته شود . اگر فردی دل درد دارد باید زود به اورژانس مراجعه کند . یا اگر عمل جراحی در ناحیه ی لگن انجام می شود بهتر است با روش لاپاراسکوپی انجام شود که چسبندگی کمتری را ایجاد می کند . یا در زمینه ی سندروم پلی کیستیک تخمدانی که گفتیم ، تخمدان ها تخمک گذاری منظمی ندارند با ورزش و رژیم خیلی می توان کمک کرد . حتی گاهی اوقات با این رژیم و ورزش بیمار خودبخود باردار می شود . و با این کارها می توانیم جلوی پیشرفت بیماری را بگیریم . به هرحال همانطور که همه می دانیم پیشگیری بهتر از درمان است . و بهتر است که قبل از اینکه عوارض شدیدی ایجاد شود ما جلوی این بیماری ها را بگیریم . قبل از اینکه به درمان برسیم عوامل دیگری که باعث نازایی می شود را من عنوان می کنم . غیر از تخمدان که مشکلاتی را داشت و عوامل مربوط به مرد که باید متخصصین مربوطه باید در خصوص آن صحبت کنند . و بعد از عوامل مربوط به لوله های رحمی باید به عوامل مربوط به خود رحم اشاره کرد . معمولاً ناهنجاری هایی که خود رحم دارد باعث نازایی می شود . گرچه بیشتر این ناهنجاری ها سقط را ایجاد می کند . مثلاً رحم دو شاخ که در عکس رنگی مشخص می شود . یا رحم تک شاخ و رحمی که سپتوم دارد . اینها مواردی هستند که گاهاً باعث نازایی می شوند . از مشکلات دیگر: مشکل دهانه ی رحم است که در عفونت بسیار شدید ، گاهی اسپرمی که می خواهد وارد شود و از رحم بگذرد نمی تواند این کا ر را بکند . آندومتریوز نیز گاهی علاوه بر انسداد لوله های رحمی باعث اختلال در جایگزینی جنین می شود .
سوال – لطفاً درخصوص روش های درمان توضیح دهید .
پاسخ – وقتی که ما مشکلات می گوییم باید از درمان نیز بگوییم که خانم ها ناامید نشوند . اینکه می گویند نازایی صد درصد قابل درمان است حرف بیجایی نیست . الان واقعاً علم پیشرفت کرده و ما از قدم های کوچک شروع می کنیم و در انتها اگر که بیماران مراجعه کنند و سن آنها بالا باشد و تخمک نداشته باشند از تخمک اهدایی استفاده می کنیم . اگر رحم نداشته باشند از رحم اجاره ای استفاده می کنیم . گرچه ما از ابتدا از این درمان ها شروع نمی کنیم . فقط خواستم بگویم اینکه می گویند نازایی صد درصد قابل درمان است به این دلایل می باشد . اگر فرد تخمک گذاری نداشته باشد ابتدا با دادن داروی بسیار ساده ی کلومیفن آن را درمان کرده و تخمک گذاری را منظم می کنیم . خصوصاً در مورد افرادی که مستعد دیابت هستند از متفورمین استفاده می کنیم . متفورمین دارویی است که ما برای دیابتی ها می دهیم ولی برای این خانم ها خیلی مفید است . گاهی فقط با همین متفورمین تخمک گذاری صورت می گیرد و این خانم حامله می شود . بعد از آن اگر این مسئله رخ نداد ما به سمت آمپول هایی می رویم که تخمدان ها را برای ایجاد تخمک تحریک می کنند . این روش برای خانم هایی است که PCO دارند و تخمک مناسبی ندارند . با دادن این آمپول ها می توان پریود را منظم کرد و تخمک مناسبی را برای این خانم ها ایجاد کرد . اینها مراحل درمان دارویی است . اگر ما نتوانستیم با دارو جواب بگیریم به سراغ مراحل پیشرفته تر می رویم . در این مراحل ابتدا آی یو آی است . آی یو آی چیست ؟ ما برای خانم تحریک تخمک گذاری ایجاد می کنیم با همان آمپول هایی که گفتم . البته این آمپول ها یک مقدار گران است و انشاء اله ما به روزی برسیم که بیمه ها آن را پوشش بدهند. کاری که این داروها می کنند تحریک تخمک گذاری می کنند و تخمک های مناسب ایجاد می شود . در وسط سیکل که تخمک ها مناسب شده ، اسپرم را می گیریم شستشو می دهیم و داخل رحم می گذاریم . این کار بسیار ساده است و هیچ عمل جراحی ندارد . به این روش آی یو آی گفته می شود . خصوصاً در مواردی که افراد سندروم پلی کیستیک تخمدانی دارند این روش خیلی خوب جواب می دهد . با این روش ما از طرفی تحریک تخمک گذاری کرده ایم و از طرف دیگر اسپرم را که مناسب است شستشو می دهیم و در داخل رحم می گذاریم . در این صورت ما دیگر سد سرویکس را که اسپرم باید از دهانه ی آن بگذرد دیگر نداریم . چون اسپرم را داخل خود رحم می گذاریم . با توجه به وضعیت مریض ما سه تا شش بار این کار را برای او انجام می دهیم . اما درخصوص روش درمان میکرو اینژکشن، فردی که این روش برای او انجام می شود باید مورد خاصی داشته باشد .مثلاً فرد لوله ی رحم ندارد در این صورت ما مجبور هستیم در این صورت لقاح را در آزمایشگاه برای فرد انجام دهیم . یا درصورتیکه مشکل مربوط به مرد باشد و اسپرم مشکل داشته باشد . در این مورد نیز ما مجبور هستیم که میکرو اینژکشن انجام دهیم البته باز هم بستگی به شدت بیماری دارد . در این مورد نیز ما دارو را به خانم می دهیم . تحریک تخمک گذاری برای خانم انجام می شود . روز عمل نیز خانم زیر بیهوشی سطحی قرار می گیرد . به این وسیله تخمک ها را می کشیم و در محیط آزمایشگاه با اسپرم لقاح می دهیم . جنین توسط آزمایشگاه تشکیل می شود . جنین در آزمایشگاه در محیط کشت به مدت دو یا سه روز یا بیشتر باقی می ماند . وقتی که مناسب شد از طریق یک معاینه ی ساده که دیگر شامل بیهوشی نیست در داخل رحم خانم گذاشته می شود . این روش با پیشرفت تکنولوژی و علم خیلی کمک کننده است و بسیاری از خانم های نازا با این روش باردار شده اند . البته باید گفت که با یک بار نمی توان خیلی روی آن حساب کرد و باید چند بار تکرار شود . یعنی سه یا چهار بار باید تکرار شود تا نتیجه گرفت . بنابراین با یک بار نباید خانم ها ناامید شوند و باز باید به دنبال این روش بروند . البته یک مقدار هزینه ی این کار بالا است و بیمه ها پوشش نمی دهند . امیدوار هستم که ما به زمانی برسیم که بتوانیم این کار را تحت پوشش بیمه انجام دهیم و خانم بتوانند از آن استفاده کنند . البته ماممکن است به یک نقطه ای برسیم که خانم تخمک ندارد . به هرحال سن باروری خانم ها سن خاصی است . بعد از یک سن خاص خانم ها دیگر تخمک مناسب ندارند . در این مورد ما نمی توانیم تخمک را از خود مادر بگیریم . در این صورت مجبور هستیم که از تخمک اهدایی استفاده کنیم . کسانی هستند که تخمک خود را اهدا می کنند . البته خانمی هم که می خواهد تخمک خود را اهدا کنند باز هم آن آمپول ها به او تزریق می شود در موقع خاص از طریق بیهوشی تخمک ها از او گرفته می شود . بعداً با اسپرمی که سالم است لقاح می دهیم و در داخل رحم می گذاریم . به این روش تخمک اهدایی گفته می شود . حتی اگر خانمی باشد که سن او نیز بالا باشد هیچ مسئله ای نیست و رحم اگر مشکلی نداشته باشد جواب می دهد . این روش میزان موفقیت حاملگی بالایی را دارد . در مواردی نیز ممکن است هم تخمک و هم اسپرم مرد مشکل داشته باشد . یعنی هر دو مشکل دارندو یا مرد اسپرم ندارد . در این مورد هم ما می توانیم از جنین اهدایی استفاده کنیم . یعنی تخمک را از یک زوج اهدا کننده بگیریم . یعنی اسپرم را از همسر او و تخمک را از خانم می گیریم و با همان روش هایی که گفتم و عمل خیلی سختی نیست . بعد اینها را که گرفتیم در محیط آزمایشگاه با هم لقاح می دهیم . زمانی که جنین تشکیل شد در داخل رحم مادر اصلی می گذاریم . که البته باید رحم خوب باشد . در این رحم جنین رشد خواهد کرد . رحم اجاره ای در مواردی است که رحم مشکل دارد . مثلاً رحم تک شاخی است که ناهنجاری جنینی دارد و واقعاً به حاملگی جواب نمی دهد . یا اینکه فرد اصلاً رحم ندارد . ولی تخمدان دارد و خوب کار می کند . البته این خانم مشکلات کمبود هورمون زنانه را ندارد، چون هورمون را تخمدان ترشح می کند . در این مورد نیز باز برای این خانم تحریک تخمک گذاری صورت می گیرد . تخمک های مناسب را می کشیم بعد با اسپرم همسر او جنین را تشکیل می دهیم و آن را در داخل رحم یک فرد اهدا کننده قرار می دهیم . این فرد نه ماه این بارداری را تحمل می کند و بعد از زایمان فرزند به پدر و مادر اصلی او داده می شود .