آقای دکتر سید امیر میرباقری 90/4/11
فوقق تخصص گوارش و کبد
سوال – عفونت معده چیست ؟
پاسخ – این اصطلاحی است که در جامعه خیلی شایع است که می گویند معده ی فرد عفونی شده است منظور همان میکروب هلیوباکتر است که در دهه ی هشتاد شناسسایی شد و اثبات شد که این میکروب با زخمهای دستگاه فوقانی ارتباط مستقیم دارد و با سرطان ارتباط دارد . آن دو نفری که این میکروب را کشف کردند جایزه ی نوبل را بردند . این اصطلاح غلطی است چون خود معده عفونت نکرده است و خود معده تهاجم پیدا نمی کند . در فاصله ی کمی در حد میکرون جدا از معده می ایستد . در واقع خودش به بافت معده حمله نمی کند فقط باعث می شود که قدرت معده درمقابله با عوامل بیرونی کم بشود . اگر انسان عفونت بکند باید تب بکند در حالیکه فردی که این میکروب را دارد تب نمی کند . در این عارضه گرچه عفونتی هست یعنی میکروب در جایی که نباید باشد هست ولی مستقیما حمله به بافت نمی کند بنابراین معده تاثیرات التهابی اش فقط نزدیکی با این میکروب هست . اگر در جایی از بدن عفونت بکند مستقیما به نسج حمله می کند و برای آنجا چرک ایجاد می کند ولی در معده چنین اتفاقی نمی افتد . درصد اینکه عفونت به سرطان تبدیل بشود خیلی کم است و نباید کسی را ترساند که اگر تو این میکروب را درمان نکنی سرطان می گیری . زیرا با این کار یک بار اقتصادی بزرگ را به دولت تحمیل می کنیم . مثلا مطالعه ای که در ایران شده است افراد بالغ بالای سی سال هشتاد درصدشان مبتلا به این میکروب هستند . اگر هر کسی بخواهد ده روز درمان آنتی بیوتیک بگیرد بخاطر ترس از این که سرطان نگیرند ، باید تمام واردات دارو کشوررا به آن اختصاص بدهیم . ازنظر آماری این خیلی کم است مگر اینکه فرد فاکتورهای دیگر بیماری را داشته باشد . مثلا اعضای خانواده اش سرطان داشته باشد یا نوع تغذیه اش جوری باشد که کمی نگران باشیم .
سوال – درمان عفونت میکروبی معده چیست ؟
پاسخ – از آن سالی که این میکروب کشف شده تا الان شاید ده جور چرخیده باشد. در پزشکی سال به سال اطلاعات جدیدتر می شود. اگر الان کسی با معلومات ده سال قبل این میکروب را درمان بکند شکست می خورد . زیرا میکروب مقاوم هست و به درمان جواب نمی دهد . ما باید به روز باشیم . درمان اخیر این میکروب در دنیا دو جور است . در اروپا هفت روزه است ولی درامریکا ده تا چهارده روزه است . معیار ما یکی از این دو کشور است . ما در کشور خودمان هم این کار را انجام داده ایم و با درمانده تا چهارده روزه درمان مثبت را می گیریم . روش درمان سه دارویی و جدیدتر چهار دارویی است و حداکثر دو هفته است که در نود درصد موارد میکروب از بین می رود و ممکن است که ده درصد میکروب از بین نرود که می گوییم میکروب به درمان مقاوم شده است .
سوال – در مورد تبلیغات دارویی که از رسانه ها و ماهواره ها انجام می شود چه توصیه ای دارید ؟
پاسخ – این یک فاجعه است که ما مرتب با آن سر و کار داریم . انرژی که باید صرف این بشود که یک بیمار بدحال را که در حال مرگ است نجات بدهیم باید صرف این بشود که یک نفر را متقاعد بکنیم که این دارو بیخود است و پولتان را حرام نکنید . تبلیغات پزشکی قداست پزشکی را پایین آورده است . اگر دارویی در پزشکی کیفیت خاص خودش را بدست آورده است چه لزومی دارد که اصلا تبلیغ بکند .مثلا تابحال دیده اید که شبکه ای پنی سیلین یا کپسول آموکسی سیلین را تبلیغ بکند ؟ اما دارویی که می خواهند به زور به جامعه بخورانند تبلیغ می کنند و اینها مملو ازعوارض است . ما در آی سی یو هر روز بیمارانی با عوارض کبدی وحشتناک و گاهی اوقات غیر قابل برگشت داریم که از دست می رود. مثلا بخاطر استفاده از فلان چای برای کاهش وزن ، فلان قرص برای کاهش یا افزایش اشتهاء ، هیچ کدام از اینها استاندارد جهانی ندارد . هیچ کدام از این داروها در مملکت سازنده اش استفاده نمی شود. اگر این دارو در آن مملکت قابل استفاده باشد دیگر نیازی به تبلیغ ندارد . در ایران اگر دارویی تایید وزارت خانه را بگیرد و با مطلالعات استاندارد آنرا بگیرد دیگر نیازی به تبلیغ ندارد حتی اگرپنج درصد افراد جامعه آنرا بخرند .در امریکا هم اگر دارویی ساخته بشود و استاندارد باشد نیازی به تبلیغ ندارد . آنها بیشتر روی کشورهایی که این طرف دنیا هستند مثل ما و همسایه های مان کار انجام می دهند. همین که ده درصد شما مصرف بکنید برای آنها کافی است حتی اگر اثرنداشته باشد زیرا پول آنرا در آورده است .
سوال – من 32 سال دارم و سه سال است که دفع خون دارم دکتربا کلونوسکوپی گفته اند که زخم روده است. روزانه شش عدد مزالازین و شبی یک شیاف و دو مرحله کروتن مصرف کرده ام ولی هنوزخوب نشده ام . تا چه مدت دیگر باید دارو مصرف بکنم ؟ آیا خوب می شوم ؟ آیا می توانم باردار بشوم ؟
پاسخ – با فرض اینکه ایشان زخم روده دارند پاسخ این است که این افراد هیچ وقت نباید بپرسند که من تا کی باید دارو بخورم. بایستی فعلا قبول بکند که دارو بخورد . مثل اینکه یکنفر دیابت داشته باشد و بگوید تا کی باید دارو بخورم یا اینکه فردی فشارخون داشته باشد و بگوید تا چه وقت باید داروی فشار خون بخورم . پس حالا حالا ها باید دارو را بخورند . منظور از خوب شدن اگر این است که خونریزی قطع بشودبله ایشان خوب می شوند ولی اگر منظورشان این است که آن زخم برای همیشه از بین برود خیر تا وقتی ایشان دارو می خورند خوب هستند . براحتی می توانند باردار بشوند . با همان مقدار دارویی که می خورند می توانند بچه دار بشوند .
سوال – من شبها دل درد دارم . با اجابت مزاج بهتر می شوم . من سی سال دارم . علت چیست؟
پاسخ – دردی که بیمار را از خواب بیدار بکند درد جدی است . اگر یک نفر از خواب بلند بشود و بگوید که دلم درد می کند این ارزش ندارد. مثلا برای دستشویی بلند می شود و می گوید که دلم درد می کند . اما اگر فردی به دلیل درد از خواب بلند می شود این بیماری جدی است . این خانم بیماری جدی دارند . به متخصصین در قم مراجعه بکنند . ایشان باید کلونوسکوپی بشوند و بیماری شان قابل درمان است . در یک فرد سی ساله بیماری بدخیم کم است .
سوال – چرا بعضی پزشکان به بیماران یک تا دوماه آنتی بیوتیک می دهند ؟
پاسخ – من نمی دانم چرا این اتفاق می افتد . در مجامع بین المللی سعی می شود که اطلاعات روز به همه داده بشود . پزشکی در هر کشوری نمادی از آن جامعه است . مثلا شما می توانید بگویید که چرا وزش ما این جوری است یا چرا رانندگی ما این جوری است . اینها وقتی درست می شود که چارچوب درست بشود. باید نظمی برای پزشکی تنظیم بشود تا همه در آن چارچوب قدم بردارند . حالا چرا عده ای از این مطلب تبعیت نمی کنند . بیشتر از ده سال ا ست که در همه جای دنیا می گویند که درمان حداکثر چهارده روز است و اگر درمان پاسخ نداد یعنی شکست درمان . باید روش عوض بشود و ادامه ی این درمان تاثیری ندارد . پس نوع دارو را باید عوض کرد . من دیده ام که بیماری سه ماه است که آموکسی سیلین می خورد ، این کار اشتباهی است . بیشترین ظلم به بیمار استناد به تجربیات پزشک است . آزمون و خطا جان بیمار را می گیرد یعنی بگویم که من نظرم این است .این اشتباه است . در دنیا چنین سماجتی درعلم طب نشده است . در مورد ماشین ما می توانیم بگوییم که دلمان می خواهد رنگش قرمز باشد ولی در مورد بیمار ما نمی توانیم بگوییم که دلم می خواهد دو ماه به بیمار دارو بدهم . ما باید قبول بکنیم که یک استانداردهایی را در چارچوب مطالعات دنیا بپذیریم . این مطالعات را هر کس در کشور خودش انجام می دهد و یک نفر می نشیند و تمام این مطالعات را با هم می سنجند در اصطلاح متاآنالیز و بعد یک برایندی بدست می آورد . بعد بهترین نوع درمان را منتشر می کنند. حالا وقتی این ر استاندارد پذیرفت و اینها به کتابهای مرجع ما رفتند من نمی توانم بگویم که من به اینها کاری ندارم و می خواهم به بیمار سه ماه دارو بدهم. مثلا می گویند که بر اساس آزمایش خون فردی را درمان هلی باکتر نمی کنند . و با آزمایش خون بگویم که شما مثبت هستید و فرد را به نگرانی بیندازم و فرد از گرفتن سرطان نگران باشد. این اختلاف سلیقه نشان می دهد که وزارت خانه نتوانسته جلب نظر بکند .
سوال – من 35 سال دارم . ریفلاکس شدید دارم . آندوسکوپی شده ام و داروی زیادی هم مصرف کرده ام ولی هیچ تاثیری ندارد. قرص اعصاب هم مصرف می کنم . راهنمایی بفرمایید.
پاسخ –این تقصیر ماست که به بیمار می گوییم که ریفلاکس دارد و وقتی به دارو جواب نداد می گوییم که شما مقاوم به درمان هستید. الان در دنیا ثابت شده است که اگر یک نفر به درمان های معمول ریفلاکس جواب نداد ، باید ریفلاکس را زیر سوال ببریم . مثلا یک نفر امپرازول خورد و گفت که خوب نشدم . باید ریفلاکس را زیر سوال ببریم که او اصلا ریفلاکس ندارد . معدود افرادی هستند که با خوردن دو تا کپسول امپرازول باز ریفلاکس داشته باشند . مشکل این خانم ریفلاکس نیست . مشکل ایشان اعصاب است .دنبال درمان آن باشند ریفلاکس خودش از بین می رود.
سوال – من 37 سال دارم . سه سال است که احساس درد در ناحیه ی سمت چپ و راست زیر سینه دارم . صبح هنگام بیدار شدن از خواب آب دهانشان زرد رنگ است و زمانی که داروی سفکسین را مصرف می کنند آب دهانشان قهوه ای رنگ می کنند . با خوردن کوکو سبزی و تخم مرغ می خورم دهانم تلخ مزه می شود و گاهی احساس سوزش در گلو دارم . دکتر گفته که ریفلاکس دارم . نظر شما چیست ؟
پاسخ – معمولا افرادی که این قدر ریزبین هستند و کند و کاو می کنند بیماری ندارند . این افراد بهتر است که آرامش خودشان را حفظ بکنند. و به این مسائل ریز دقت نکنند . ایشان ریفلاکس ندارند و باید آرامش داشته باشند .
سوال – حاصل کنگره های پزشکی چیست ؟
پاسخ – قطعا حاصل اینها اطلاع رسانی است . در این کنگره ها آخرین اطلاعات روز بوسیله ی همه ی دانشمندان به دیگران عرضه می شود منتها مهم این است که آن کسی که می شنود آنرا اِعمال بکند. و دیگر اینکه یک عده ای بیایند گوش بکنند و سخنرانی بکنند . کسی که می خواهد سخنرانی بکند باید کلی مطالعه بکند . اگر من به بیمار بگویم که شما ورم معده داری ، این اشتباه است . فرد باورش می شود که دنیا نزدیک به آخر شدن است . نظر من این است که یک چارچوبی را برای پزشکان در نظر بگیریم و این چارچوب همان است که ما می خوانیم و امتحان می دهیم و به ما مدرک می دهند. اگر در سال جدید درمان بیماری را گفتند در مقابل آن مقاومت نکنم . مثلا یک زمانی در ایران لاپاراسکوپی آمد .حدود ده سال خیلی از همکاران در مقابل این مقاومت شدید می کردند . وقتی چیزی جدید آمد و به روز شد باید آنرا پذیرفت . علم مال من نیست و یک چیز جهانی است که مطالعه می کنند و به توافق می رسند و آنرا بیرون می دهند و هیچ گونه منفعتی پشت آن نیست .الان در دنیا اثبات شده که عمل لاپارسکوپی از عمل باز خیلی بهتر است و عارضه اش کمتر است و بیمار زودتر سر کار می رود. چندین سال بوسیله ی افراد خیلی معروف مقاومت بود که این خیلی اشتباه است . در طب من بودن نداریم . باید دید مراجع علمی جهان در کتاب های جدید چه نوشته اند باید همان را عمل کنیم.کتاب پزشکی جوری هست که اگر از صد تا سد نگذرد جمله اش را نمی نویسند . اگر به اینها استناد بکنیم این اختلاف سلیقه ها کمتر می شود .
سوال – مادر من72 سال دارد و دیابت هم دارد ولی قندشان کنترل شده است . صبح ها شکم درد دارند و حالت تهوع هم ندارند .بعضی مواقع از درد شکم بیدار می شود . ایشان کم کاری تیروئید دارند . گاهی در گلویشان احساس می کند که غذا گیر می کند . آیا این مربوط به کم کاری تیروئید است ؟
پاسخ – این دل درد ربطی به سن شان ندارند .ایشان حتما باید بررسی بشوند و. ایشان به مخصص گوارش مراجعه کنند و حتما آندوسکوپی ، سونوگرافی و سی تی اسکن بکنند تا علت پیدا بشود .اینکه غذا در گلویش گیر می کند ممکن است که به مری شان ربط داشته باشد و باید ایشان ازنظر مری چک بشوند . حتما ایشان به همکاران گوارش مراجعه داشته باشند .
سوال – دو سال پیش بخاطر استرس شدید دچار التهاب معده شده ام . همیشه احساس داغی در معده ام می کنم .در آزمایشان چیزی تشخیص داده نشده است . علت چیست ؟
پاسخ – علت استرس است . ما چیزی بنام التهاب معده نداریم .این چیز غلطی است از قدیم گفته شده است . عده ای خودشان می گویند که من عصبی شدم و دلم درد گرفت یعنی دنبال منشا نمی گردند تا آنرا از بین ببرنند . شما باید استرس را از بین ببرید بیماری خودش از بین می رود .
سوال – من 45 سال دارم و به محض اینکه غذا می خورم احساس گرفتگی در مری می کنم . حتما باید آب بخورم تا این مشکل برطرف بشود . درد قفسه سینه هم دارم که به پشت می زند . راهنمایی بفرمایید .
پاسخ – این بیماری آشالازی است . باید به پزشک مراجعه بکننند حتی اگر آندوسکوپی شان سالم باشد. این درد اسپاسم مری است . ایشان مشکوک به آشالازی هستند یعنی انتهای مری بسته شده است و قابل درمان است.
سوال – من دکتر رفته ام و گفته اند که معده ی من میکروب دارد. دو هفته هم هست که دارو مصرف کرده ام . آیا این کاملا خوب می شود . مشکلات هموروئیدی هم دارم . یک اسپری هست که از ماهواره تبلیغ می شود . آیا می توانم آنرا استفاده بکنم ؟
پاسخ – ایشان پس از دو هفته باید درمان بشوند و تایید درمان هم نمی خواهد . اگر ایشان عوارضی ندارد نیاز نیست که برود اثبات بکند که خوب شده است یا خیر . هموروئید را باید دید تا مشخص بشود که عمل می خواهد یا نه ولی اکثر آنها عمل نمی خواهد و با دارو خوب می شود . باید زمینه ی ایجاد آنرا که یبوست است از بین برد . اسپری هم که از ماهواره تبلیغ می کنند فاقدارزش است .
سوال – من38 سال دارم و دوسال است که پولیپ روده دارم و دچارخونریزی می شوم . آیا باید ازنظر غذا محدودیت داشته باشم ؟
پاسخ – الان می گویند که اگر کسی فیبر زیاد بخورد به میزان آن پولیپ کم می شود ولی باز هم این زیر سوال است . خوردن سبزیجات و میوه باری ایشان خوب است . اگر ایشان پولیپ دارند باید آنرا در بیاورند. پولیپ در روده ی بزرگ پیش درآمد یک بیماری دیگری است بخاطر همین توصیه می شود که پولیپ را خارج بکنند .
سوال – من 42 سال دارم . مدتی است که دچار سر و صدای شکم شده ام . آزمایشات مختلف چیزی را نشان نداده است. علت چیست ؟
پاسخ – ایشان هیچ کاری نکنند . سر و صدای شکم ارزش تشخیصی ندارد .
سوال – من 28 سال دارم و کبد چرب دارم. آیا با ورزش این مشکل حل می شود ؟
پاسخ – کبد چرب خودش بیماری نیست بلکه ماحصل اضافه وزن قند و چربی خون بالا است . بدیهی است که ورزش کمک می کند ولی بهتر است که عوامل زمینه ای آنرا از بین ببرند .اگر وزنشان بالاست آنرا کم بکنند و چربی خونشان را پایین بیاورند.
سوال – در مورد علائم ریفلاکس و درمان آن توضیحاتی بدهید .
پاسخ – خیلی از کسانی که به آنها گفته می شود ریفلاکس دارند ریفلاکس ندارند . کسی که ریفلاکس دارد باید با خوردن یک دارو از خانواده ی امپراوزل خوب بشود . اگر کسی امپراوزل خورد و خوب نشد ، ریفلاکس او زیر سوال می رود و دیگر احتیاج به کارهای بعدی نیست . علائم ریفلاکس سوزش و ترش کردن است و گاهی با درد قفسه ی سینه و معمولا به دنبال خوردن غذا ایجاد می شود. درافرادی که چاق هستند یا غذای سنگین و چرب می خورند ، سیگار می کشند یا مشروب می خورند یا مصرف ادویه جات بالا دارند بیشتر دیده می شود.
سوال – آیا تدریس در دانشگاه تهران با شهرهای دیگر فرقی دارد ؟
پاسخ – خیر فرقی نمی کند . تمام مراجع ما یکی هستند . کتابهایی که در هر رشته ای باید خوانده بشود یکی است و امتحان هم سراسری است . یعنی کسی از دانشکده ی سیستان و بلوچستان فارغ التحصیل می شود با کسی که از دانشکده ی ساری فارغ التحصیل می شود باید یک امتحان بدهند و یک سوال را جواب بدهند. باید معلومات شان در یک چارچوب باشد. در اینجا بیشتر اسم فرق می کند.
سوال – چرا در کشور ما وقتی یک نفر بیمار است ده نفر با او در مطب دکتر و بیمارستان است ؟
پاسخ – این کار اشتباهی است. اگر این کار را نکنند یک مقدار از انرژی پزشک می ماند تا به دیگران سرویس بدهد . مثلا فردی پدرش بیمار است و پسرش می گوید که چرا پدر من بیمار است و ما برای او توضیح می دهیم . بعد فردا پسر بعدی دوباره همین سوال را تکرار می کند که این کار اشتباهی است . باید باور بکنیم که یک پزشک انسان است و تا حدی انرژی و توان دارد. در هیچ جای دنیا ملاقاتی مثل بیمارستان های ایران نیست. در ایران ملاقات فرهنگ اشتباهی است . بیمار به استراحت و آرامش نیاز دارد . این دلسوزی ، دلسوزی اشتباهی است . همه چیز باید منطقی باشد. مثلا در یک اتاق بیمارستان که سه تخت دارد چندین نفر به داخل آن می روند و هوای داخل اتاق هم گرم است. همه چیز باید اعتدال داشته باشد .
چقدر خوب است که استناد ما پزشکان به یک مرجع مان باشد. وقتی چیز جدیدی می آید آنرا اجرا بکنیم و نظرات شخصی مان را اعمال نکنیم . زیرا ممکن است که دیگران را هم زیر سوال ببریم .امیدوارم که همه بتوانند اینکار را رعایت بکنند.